ГЕНETСКА ТЕРАПИЈА ВО ОРТОПЕДСКАТА ХИРУРГИЈА - Статија на Проф. Д-р Ѓорѓе Зафироски - ортопедски хирург и трауматолог во Неуромедика

Статија на Проф. Д-р Ѓорѓе Зафироски - ортопедски хирург и трауматолог во Неуромедика

Намерата на овој текст е да ги прикаже новините во генската терапија кај болните со мускулоскелетни повреди и  заболувања. Генската терапија има голем потенцијал да го револуционизира лекувањето на разни мускулоскелетни заболувања и повреди. Во минатава деценија повеќе илјади пациенти се вклучени во клинички трајали за генска терапија. Генската терапија постана важна во модерната ортопедско клиничка пракса. Таа дава можност за потенцијална клиничка апликација во лекувањето на пациентите со мускулоскелетна патологија. Генската терапија на почетокот беше дефинирана да ги лекува генетските заболувања со воведување на нормални гени кај пациентот за да ги премостат ефектите од дефектните гени. Кога постои дефектен фибрилин ген кој резултира со Марфанов синдром, тој може да се премости со здрав ген и болеста ќе биде излечена. Првиот тераписки генски трајал почна во 1990 година со обид да се третираат пациенти со силна комбинирана имунодефициенција секундарна на аденозин деаминазна инсуфициенција. Зошто генската терапија е важна во ортопедијата. Важна е кај мускулоскелетните заболувања поради сознанијата на науката за протеините кои се неопходни за управување на процесите на раст, регенерација на ткивата како што се коскено, рскавично, мускулно и лигаментарно. Модерната технологија овозможува продукција на овие протеини (хумани рекомбинантни протеини), меѓутоа животот на овие протеини по инјектирањето или хируршкото вградување во телото е краток. Генскиот трансфер дава алтернативни методи за употреба на овие протеини до специфични ткива. Користење на  рхБМП-2 (рекомбиниран хуман коскено морфоген протеин-2) чија доза може да се зголеми  до милион пати се користи за зараснување на коска и коскени дефекти). Со генска терапија може да се продуцира протеин во зглоб за да се спречи појава на артритис. Во практична употреба генската терапија е вклучена во трајал кај болни со реуматоид артритис. Генската терапија исто така е вклучена при дефекти на зглобната рскавица, повреда на менискуси, мускули, тетиви и лигаменти. Неколкуте познати растечки фактори како што се ЕГФ, ИГФ, ПДГФ  имаат влијание во заздравувањето на овие ткива. Генската терапија се очекува да даде придонес во заболувањата на интервертебралниот диск, спиналната фузија, забавеното зараснување на коските, болестите на мускулите како што се прогресивната мускулна дистрофија, спиналната мускулна  атрофија, амиотрофична латерална склероза, спортските повреди и мускулоскелетните тумори. Мускулоскелетното ткиво е многу подесно за генска терапија.

​​ ​

Во изминатата декада продуцирани се бројни растечки фактори за заздравување на различни ткива од мускулоскелетниот систем. Тоа се специфични протеини кои се користени  со успех во бројни клинички трајали. Генската терапија  е алтернативен метод за синтеза на протеини во таргет ткива кои имаат потенцијал за зголемена синтеза на истите во подолг временски период. Генската терапија е ветувачко тераписко решение за третирање на разни заболувања на мускулоскелетниот систем. Во клиничката пракса генската терапија ќе може да се аплицира кај болни со реуматоид артритис во одредени фази на болеста, кај остеогенезис имперфекта (слаби коски), асептично разлабавување на ендопротези на зглобовите како што се на колкот, коленото, рамото, лакатниот зглоб, зглобовите на шаките и стопалата како и други зглобови. Остеопорозата, обновување на ткивото кај коска, рскавица, мускул, лигаменти, тетиви или нивно побрзо заздравување. Спинална фузија, неуролошки и мускулни заболувања како сто е прогресивната мускулна дистрофија или спиналната мускулна атрофија или амиотрофија латералис. Болестите на интервертебралните дискуси и секако агресивните и малигните мускулоскелетни тумори. Во основа генската терапија е едноставна. Но иако хуманиот геном проект е комплетиран во Април 2003 година, а ортопедската генска терапија беше топик за значајни истражувања во последните две декади сепак постојат практични и научни проблеми. Предклиничките истражувања и податоци се импресивни и многу ортопедски состојби се подесни за генска терапија. До денес постојат само неколку клинички трајали без одобрувања од страна на ФДА за користење на генетските продукти во секојдневната медицинска пракса базирана на податоци. Зошто е тоа така? Причините се мултифакторијални. Клиничката транслација е скапа и тешко да се базира на традиционалните академски патишта. Тоа е поради фактот што на генската терапија се гледа како на  несигурна и ризична таа не е атрактивна за големите фондови од фармацевстската индустрија. Успешна транслација  за да се оствари таа цел бара  блиски интеракции помеѓу  научниците, експертите и клиничарите. Слични проблеми имаше и другото ветувачко поле на биолошката терапија и 20 години по нејзиното формирање. Но, сепак генетската терапија забележува големи клинички успеси. Во последниве години се враќа оптимизмот на ова поле. Ние се надеваме дека ортопедската генска апликација ќе биде корисна и ќе се продолжи со понапредни клинички трајали и практични решенија. Генетската терапија во ортопедијата ќе помогне не само на мал број од ретките генетски заболувања, туку и на милиони луѓе со секојдневните чести заболувања како што се остеоартритис, реуматоид артритис, коскенорскавичното заздравување, повредите на мускулоскелетниот систем и мускулоскелетните тумори. Во новата болница на Неуромедика имаме современи лаборатории, најмодерна опрема и врвен стручен тим со богато искуство спремни сме  најбрзо да ги дијагностицираме и лекуваме сите заболувања и повреди на мускулоскелетниот систем. Ние се надеваме дека до скоро  безнадежните пациенти  со прогресивна мускулна дистрофија и малигни мускулоскелетни тумори кои најчесто во младоста ги губеа своите животи  со генетската терапија ќе бидат спасени не само нивните животи туку ќе останат активни и корисни на општеството и на своите фамилии. Но дотогаш потребна е трпеливост, нови истражувања и време...

Утре е Прочка, еве што треба да направите

Македонската традиција за Прочка е богата и разновидна. Секаде се одбележува овој празник меѓу македонскиот народ.

На Прочка, според традицијата, помладиот бара прошка од постариот.

Синот приоѓа кај таткото, братот кај брата си, ќерка кај мајка си, снаа кај свекрва, сестра кај сестра си и секој секому му вели: „Прости ми“, а тој одговара: „Простено да ти е од мене и од Бога“. Така прави секој кон секого, и машко и женско, помладиот кон постариот, но и постариот кон помладиот.

За Прочка се прави заедничка вечера во семејството на која се запокладува со сирење и јајца. Вечерата завршува со амкање јајца за децата, што претставува детска радост и добро расположение. А вистинската смисла на сето тоа е дека пред постот, на последното јадење, запостуваме и ја затвораме устата со бело јајце и потоа, на Велигден ја отвораме и замрсуваме со црвено јајце. Мрсењето завршува во Белата недела, со бело јајце и пак започнува со јајце, но црвено – велигденско, на Велигден.

Утредента, првиот ден по Прочка е чист понеделник кога постот веќе започнал. Тоа е првиот ден од големиот Велигденски пост. Чист понеделник е така именуван затоа што започнува нешето очистување со постот – духовно и телесно.

Сара Џесика Паркер проговори за препукувањата со Ким

Актерките Сара Џесика Паркер и Ким Катрал веќе со недели водат жолчна расправа преку медиуми.

Некогашните колешки кои заедно глумеа во култната серија „Сексот и градот“ изнесоа детали за својот однос, но и за деновите кога соработувале заедно.

Американската актерка Сара Џесика Паркер реши за прв пат да го прокоментира одбивањето на Ким Катрал да се појави во третото продолжение на „Сексот и градот“.

Ѕвездата на серијата објаснила дека немало расправии, но истакна дека деновите кога снимале биле прекрасно искуство за неа.

-Никогаш претходно не сум зборувала за тоа, освен што реков дека некои од нас се разочарани со тоа што Саманта нема да го снима третиот дел. Никогаш не одговорив на разговорот кој го имале Ким и Пирс Морган, каде таа изјави работи кои навистина се болни за мене.  Имавме прекрасно искуство и никогаш нема да биде како тоа. Имавме конекција со публиката, имавме конекција со градот и со екипата, и моравме да си ги раскажеме тие луди приказни една на друга. Поради тоа, не сакам да навлегувам подлабоко. Не би можела да замислам некој друг да го игра тој дел (улогата на Саманта Џоунс). Едноставно немаше кавга. Беше целосно измислена, бидејќи никогаш не и одговорив, изјави Сара за „Пипл“.

Што се однесува до интервјуто во кое Ким изјавила дека одбива да го сними третиот дел од филмот „Сексот и градот“, затоа што не сака да биде онака како што “дивата командува“, Сара кратко прокоментира:

„Тоа е многу болно за мене. Немам намера да одговорам на изјави на Ким кои ги даде во медиумите“.

Жени кои лесно прифаќаат да бидат љубовници според хороскопот

Заради своите ставови и карактери, жените во овие 6 хороскопски знаци без проблем ќе се согласат да бидат љубовници:

Водолија

Тие се прекрасни, отворени и слободни идеалисти во љубовта, па додека другите жени гледаат неонски натпис „зафатено, не допирај“ на мажот со бурма, Водолиите гледаат ист неонски знак, но со текст „во љубовта и војната сè е дозволено.“

Скорпија

Веќе одамна е утврдено дека Скорпиите си се важни сами на себе, па ако имаат шанса која им одговара, нема да ја пропуштат. Нивната желба за страст многу лесно може да се претвори во желба за зафатен маж.

Овен

Жените Овни имаат најголем потенцијал да станат љубовници. За тоа придонесува нивната себичност која не познава граници. Па, токму таа може да ги доведе до паралелни врски со оженети мажи.

Стрелец

Позитивна енергија и оптимизам се нивните карактеристики, заради кои не можете да останете само пријатели. Жените Стрелци имаат една мана – безобѕирност. Па така, никогаш нема да му каже не на оженетиот маж, доколку смета дека таа добива.

Близнаци

Близнаците се манипулатори кои сакаат да искористуваат, колку грубо и да звучи тоа. Со оглед на тоа што сакаат авантури, аферата со оженет маж ќе ја оправдаат како потреба за нешто ново и искуство кое едноставно мора да го имаш во животот.

Бик

Биковите се познати како силни, независни и имаат цврсти ставови, но имаат уште две карактерни црти – романтични се и посесивни. Поконкретно, ако видат потенцијал за љубов, ќе направат било што за да ја добијат. Лошото е што често во аферите со оженети мажи почнуваат да мешаат емоции.

Најчитани

Твитови