Не се знае кој ќе преживее во туризмот, на одмор во татковината, вели Аркан Керим, поранешен претседател на Туристичко Угостителска Комора на Македонија, директор на туристичка агенција и хотелиер

Мерките не попуштаат, но топлото време сите не тера да размислуваме за летување. Како и каде ќе се оди на одмор? Богатите размислуваат за далечни дестинации, посиромашните за туристички центри во соседните држави. Но, факт е дека ако продолжи вака ниту едните, ниту, пак, другите ќе може летово да се капат во солена вода.  Аркан Керим, поранешен претседател на Туристичко Угостителска Комора на Македонија и директор на туристичка агенција и хотелиер вели дека во фелата треба да се отвори пандорината кутија, бидејќи на светско ниво се уште не се знае како ќе се летува. Односно, нормално е кај луѓето да постои интерес за одмор, но дека во овој момент никој не знае каде, како и од кога ќе може да оди на одмор.

Доаѓа лето, какво е расположението за одмор? Се јавуваат ли за аранжмани? Какво е размислувањето на луѓето?

-За жал следствено на ситуацијава многу е мал интересот кај луѓето за одмор бидејќи се уште не сме излезени 100% од пандемијата и како и сите граѓани и ние секојдневно ги следиме ситуациите и кај нас и во соседството и во Европа и чекаме што поскоро отворање на границите за да можеме да испланираме макар кратка туристичка сезона летово.

Некои земји најавуваат дека ќе ја отвораат туристичката сезона, па од твое искуство, како мислиш оваа лето да се оди на одмор?

– Хрватска го направи првиот чекор ги отвори границите но тоа не е доволно треба сите балкански земји да ги отворат границите да ги објават регулативните препораки како би се одвивала сезоната колку и како ќе се запазува социјалната дистанца колку проценти ќе можат хотелите да примаат гости, дали ќе може да се оди во приватно сметување , авто- кампови сл.

Грција и Турција воведоа некои правила, српските туристички агенции добиле некакво известување за новите правила, има ли кај нас стасано некој допис, да речеме од Турција, бидејќи ти најмногу работиш  со турското крајбрежје?

-Дописот до српските туристички агенции во врска со летувањето во Турција е тотална невистина, тие имаат проблем со нивните партнер агенции коишто не сакаат да им ги вратат предвреме платените пари и сега им измислуваат правила коишто воопшто не кореспондираат со вистината. Турското Министерство за туризам планира во првата фаза да ги отвори хотелите на крајбрежјето од  15 јуни за домашните туристи со строги правила и сертификати за хотелите, додека за странски туристи се уште МНР  и лекарскиот конзилиум на Република Турција се нема произнесено дека пред август би било отворено крајбрежјето за странски туристи било српски или македонски. Ситуацијата со Грција е сосема различна. За да нашите туристи патуваат во Грција треба нашето МНР да го контактира грчкото МНР и да договорат протокол за отворање на границите се надевам од 01.07, бидејќи досега Грција има ваков протокол со Бугарија, Кипар и Израел. Друг момент е тоа што се уште грчките хотелиери не се сигурни дали ќе ги отворат хотелите следствено на ситуацијата во Европа и донесената одлука на министрите за туризам на Европската Унија до 15.06 да не се отвораат границите, а со тоа и немањето авио летови од  Европските земји кон Грција.

Што мислиш, македонските туристи како ќе го користат годинашниов одмор? Односно каде? Ќе се оди на варијанта- запознај ја татковината за да ја засакаш повеќе?

– Најдобро би било да се оди летово во нашите туристички центри како Охрид, Струга, Маврово, Берово, Дојран, Отешево и многу други прекрасни места во нашата татковина. Неизвесноста со границите, авио летовите најверојатно ќе бидат дополнителен мотив македонските граѓани да ги преферираат домашните дестинации летово со што би направиле одличен допинг за домашниот туристички пазар во оваа турбулентна непредвидлива година.

 Дали со туристичките работници од дома и од странство овој период додека трае пандемијата сте разговарале на таа тема и кое е нивното размислување?

-Секоја недела имаме телеконференции со колегите од Балканот и пошироко ги следиме сите нови детали бидејќи во моментов 156 земји од светот ги имаат затворено своите граници и за разлика од затварањето, отворањето на границите оди многу потешко. Целокупниот авио сектор, хотелскиот сектор, туроператорите и туристичките агенции се во комплетно тешка ситуација и голема е неизвесноста колку проценти од сите туристички чинители ќе го преживеат овој период и затоа сме секоја недела на линија да најдеме солуции да го пребродиме периодов што е можно поскоро.

Дали сте задоволни од мерките на Владата за туристичкиот сектор или тоа не е доволно?

-Мерките што се побарани и што се добиени не се доволни да го спасат туристичкото стопанство од целокупнава ситуација. Би сакал да иницирам видео телеконференција или програма на телевизија  на крупните играчи во македонскиот туризам како авиокомпании што летаат кон Скопје и Охрид,туроператори што носат најмногу туристи кон Македонија,ТАВ како аеродроми во Македонија,големите хотелски синџири,транспортните фирми и се разбира министрите за надворешни работи,транспорт економија и здравство за да се спротивстават аргументите, што треба да се преземе и како да се отвори пандорината кутија во којашто сме за жал сега сите во фелата.

Што е она што треба да се направи, кои мерки да се преземат за да туризмот, односно туристичките агенции застанат на нозе?

-Туристичките агенции добија една поддршка во вид на ваучери да дадат на своите клиенти за искористување на аранжманите до 31.12.2021 но и покрај тоа се во многу тешка ситуација за жал,бидејќи ова што се случува  никој не би го претпоставил ни во најлошите денови. И да се отворат границите многу брзо луѓето ќе бидат резервирани да патуваат како што патуваа до пред кризава,  додека не се врати светот во нормала. Би препорачал од септември да се воведат дополнителни стимулативни мерки за туристичките агенции за да ја преживеат зимата и во наредната година да почнат да работат со полна пареа.

Што мислиш, летово која дестинација ќе биде најбарана, независно дали е дома или странство? Или можеби луѓето се плашат од втор бран?

– Летово луѓето ако има услови повторно ќе патуваат најмногу во Грција и Албанија со сопствен превоз ,ако нема услови за тоа домашните дестинации ќе бидат најпреферирани. Чартер летовите се уште се знак прашалник. Наредните денови и недели ќе има почиста слика околу оваа проблематика.

Беше претседател на Туристичко Угостителска Комора на Македонија, кој е најгорливиот проблем на туризмот во Македонија и како тоа треба да се реши, кои мерки треба да се преземат?

– Македонскиот туризам има проблем во регулативата и заслужува да има посебно Министерство за туризам во Владата коешто ќе ги решава горчливите проблеми на туристичкото стопанство. Воедно ќе го отвори патот за многу поголем девизен прилив во македонското стопанство кое би било околу една милијарда американски долари за пет години од денес ако има конкретни мерки од евентуалното ново Министерство за туризам. Во моментов туризмот е на 17 место по приоритети во Министерството за Економија и тоа мора да се промени. Нека се отвори слухот кај релевантните политички чинители во државава, ова да го стават во нивните програми за претстојните избори.

Колку мораториумот ќе ги зголеми ратите на кредитите

Врие на социјалните мрежи откако граѓаните кои имаат кредити во банките сфатија дека одложувањето на ратите и каматите не е бесплатно. Односно, дека додека нивните обврски кон банките мируваат, народски кажано „таксиметарот врти“. Банките за периодот од шест месеци ќе пресметуваат камата на долгот во мирување, која потоа, откако ќе помине тој рок, таквата камата ќе се распредели на делот од кредитот кој доспева за враќање. Некои од банките кои до сега ги објавија јавните понуди, како на пример Халк банка, овозможуваат, оние кои сакаат, уплатата на така пресметаната камата да ја направат еднократно без нејзино капитализирање.

За колку ќе се зголеми обврската? Тешко е да се извади просек, имајќи предвид дека банките имаат различни понуди и дека граѓаните се задолжуваат по разни основи, за купување стан, автомобил, за потрошувачки кредити, со и без обезбедување, со или без девизна клаузула итн. Сите овие видови кредити се со различна каматна стапка, некои имаат фиксна камата за одреден временски период, а потоа променлива, а и каматите значајно се разликуваат во зависност од видот на кредитот.

Сепак, за да имааат претстава колку ќе изнесува каматата, Комерцијална банка на нејзината интернет страница на граѓаните им овозможува преку посебен калкулатор да ги стават сите параметри за нивниот кредит и да видат дали мирувањето на отплатата им одговара или, пак, е подобро да продолжат со редовно плаќање на нивните обврски.

Банката дава и неколку примери преку кои исто така се добива слика колку ќе изнесува обврската по истекот на шесте месеци мирување на обврските.

Така на пример за готовински кредит со девизна клаузула (во евра) во износ од 10.000 евра со рок на отплата од 95 месеци и за кој каматната стапка е фиксна во првите две години (4,9 отсто) и променлива потоа (во моментов променливата камата е 5,9 отсто), месечната рата ќе се зголеми за три евра. Односно, од сегашните 127 евра за периодот со фиксна камата ќе изнесува 130 евра месечно, а за периодот со променлива камата, наместо 131 евра месечно, ќе биде 134 евра месечно.

Кај станбените кредити е слично. Според дадениот пример и кај овој вид кредити ратата ќе се зголеми за три евра месечно. На пример, за станбен кредит со девизна клаузула во износ од 40 илјади евра со рок на отплата од 240 месеци (односно 20 години), каде што првите десет години каматата е фиксна (3,5 отсто), а во преостанатите десет години е променлива (во моментов е 5,2 отсто), сега месечната рата е 232 евра (за периодот со фиксна камата) и 251 евра (за периодот со променлива камата). Од септември, односно по фазата на мирување, ратите ќе изнесуваат 235 евра за периодот со фиксна и 254 евра за периодот со променлива камата.

 

За кредитниот производ „Пензионерски плус“, во износ од 100.000 денари со рок на отплата од две години, односно 48 месеци, каде што каматната стапка е променлива (во моментов е 7,42 отсто) во моментов месечната рата е 2.414 денари, а од септември ќе биде 2.492 денари, објаснува банката.

Дали граѓаните беа доведени во заблуда?

Премиерот Оливер Спасовски во интервју за Телма синоќа изјави дека граѓаните не се доведуваат во заблуда затоа што тој дел од мерката бил соопштен од самиот почеток.

„Точно е дека во овој момент нема предвидено да нема камата или да не се стопира каматата, но сепак треба да имаме во предвид дека треба да се одржува ликвидноста. За една држава е многу важно да има ликвиден банкарски систем. Можеме да донесеме секаква одлука, но не смееме да донесеме одлука со која ќе се загрозат здравите системи коишто сега ги имаме“, рече Спасовски, додавајќи дека сега во државата се посакува никој ништо да не плаќа, никој за ништо да не се грижи во овој момент, а државата се да подмири и на физичките и на правните лица.

„Тоа не е можно“, рече Спасовски.

Тој нагласи дека треба да се води сметка посебно кога станува збор за банкарскиот систем и дека треба да се направи се за да се одржи во добра кондиција.

„Затоа ги носиме одлуките вака, затоа со Народна банка и со банкарскиот сектор решивме да се помогне на овој начин, секоја од банките да изврши одложување на плаќањето од 3 до 6 месеци“, вели Спасовски.

Од друга страна, банкарите велат дека мерката со која овозможуваат одложување на обврските за граѓаните, ги исправа и нив пред големи предизвици. Тие работат со парите кои клиентите им ги доверуваат, кои потоа ги пласираат во вид на кредити. Во наредните месеци тие ќе немаат или ќе имаат значајно помали приливи од отплата на кредитите од страна на граѓаните. За да продолжат со своите редовни кредитни активности, банките сега ќе треба да напраават премостување со средства кои ги имаат пласирано во вид на благајнички записи кај НБМ.

Пресметката на камата за време на мораториумот се применува и во други земји. На пример, во соседна Србија, каде што мораториумот е двојно пократок во однос на Македонија и трае три месеци, банките исто така пресметуваат камата.

Според пресметките на тамошните банки, ратите ќе бидат нешто поголеми. „Застојот во плаќањето на ратите не значи застој во пресметување на каматите. Пресметаната камата ќе се прераспредели на преостанатите ануитети“, пишуваат српските медиуми. Сличен е и одговорот на српската централна банка: „Во однос на редовната (договорена) камата која банката ја пресметува за време на траење на застојот, таа се припишува на долгот и се распоредува рамномерно на преостанатиот рок на доспевање“. 

Регулаторна комисија: Да нема исклучување на струја, парно и вода додека трае вонредната состојба

Останува во сила препораката од пред две недели, компаниите кои што се вршители на енергетски дејности, како и јавните претпријатија што се даватели на водни услуги  поради состојбата со пандемијата на Ковид-19 да се воздржат од исклучување на граѓаните од соодветните системи за снабдување со електрична енергија,  топлинска енергија и вода поради неплатени сметки додека трае вонредната состојба, соопшти Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги (РКЕ).

„Практично со ова известување сакам да им соопштам на граѓаните да бидат сигурни дека нема да има исклучување од струја, парно и вода додека вонредната состојба е на сила“, изјави Марко Бислимоски, претседател на РКЕ.

Во соопштението се додава и дека Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги е во разговори со компаниите да се изнајде најдобар модел за плаќање на сметките за режиски трошоци за март, април и мај, со цел да не им бидат на товар на потрошувачите.

Најчитани

Твитови