Потопената црква „Св. Никола“ во Маврово е проколната убавина

Ако сакате да избегате од градскиот метеж и да здивнете од работните обврски, а да уживате во природата што ќе ви понуди сто ретки ендемски растенија, 140 видови птици и 45 видови диви животни, тогаш на патот кон Охрид, на неколку километри пред Стража, ќе свртите десно кон југозапад. Влегувате во Маврово – најголемиот Национален парк во Македонија.

Убавината на ова патување е тоа што природата можете да ја почувствувате и додека сте во вашиот автомобил. Сè до 1947 година на местото на денешното езеро се наоѓала Мавровска Котлина низ која течела Мавровска Река. На реката на излезот од котлината ѝ бил затворен патот кон Радика со голема земјена брана. Така, котлината почнала да се полни со вода, а на нејзиното место се создало Мавровско Езеро. Опкружено со високи планини – на југ со Бистра, на север со Шар Планина и на исток со превалецот Влајница.

Црквата „Свети Никола“ во Маврово била изградена во 1850 година и била во одлична состојба цели 103 години. Тогаш се донесла одлука дека на местото му е потребно вештачко езеро. Езерото било потребно за напојување електрична централа. Во времето кога се создавало езерото се потопиле повеќе делови од старите села што се наоѓале таму. Меѓу тие градби била и оваа црква. Тоа што е мистериозно овде е тоа што само црквата се издигнува повторно, додека други градби се уништени.

„Свети Никола“ е сѐ уште целосна црква, со истиот изглед како и секогаш, освен тоа што сега е потопена. Имало периоди кога црквата била целосно под вода, но почнала да се издигнува со сушите на почетокот на 21 век. Ништо чудно некогаш повторно во црквата да се палат свеќи и да се оди на молитва.

– Сум ја видел и во живо и секогаш ќе ми биде преубава, како и сите македонски краишта – вели еден турист.

– Една од поголемите атракции во Маврово е старата црква „Св. Никола“, која е изградена од страна на рекански мајстори во 1850 година. Црквата е потопена под Мавровско Езеро во 1953 година, а секое лето поради варијабилниот водостој на езерото, црквата е на суво. Овде црквата гние и пропаѓа во водата, а илјадници луѓе минуваат покрај потопената црква и зиме и лете. Сметам дека никому не му е грижа за неа. Тоа ти е како нешто живо да е закопано, односно жива закопана црква – велат други.

Црквата „Св. Никола“ 54 години тоне во вештачкото езеро. Храмот е потопен кога се градел хидросистемот Маврово, а оттогаш за неа никој не се грижи и е оставена на забот на времето. Изградена е во 1857 година во тогашното Мавровско Поле, од мермер и од гранит, со мермерен олтар и вреден иконостас и икони од Дичо Зограф. Бидејќи црквата е правена од бигор, во големи блокови, идеја беше таа да се демонтира, да се направи бедем од камен на која повторно ќе се постави и нема да биде во водата. Идејата првпат била образложена на митрополитот полошко-кумановски Кирил. За таа цел бил формиран и организациски одбор на кој бил повикан и митрополитот Кирил. Во одборот имало и претставници од големи фирми, кои сакале да донираат. Но, митрополитот се откажал од идејата и решил да се гради нов манастирски комплекс, чиишто темели беа поставени на 24 мај 2008 година, а старата црква остана и до денес да пропаѓа во водата. Однадвор црквата изгледа многу скромно бидејќи такви биле времињата, не се дозволувало храм да изгледа многу театрално. Внатре има иконостас работен од бел мермер. Преданијата говорат дека на тајфите што ја граделе оваа црква им се плаќало со златници. Не штеделе мавровци, кои во тоа време биле печалбари, за да го изградат светиот храм, кој сега повеќе од половина век е среде езеро. Црквата „Св. Никола“, која се наоѓа на јужната страна на некогашното Мавровско Поле, е под вода уште со полнењето на Мавровско Езеро…

– Што да кажам…проколната убавина – вели еден жител на Маврово.

Иако ѕидовите често ѝ се под вода, тие, сепак, одолеваат на временските услови. Постарите мавровци објаснуваат дека во изградбата на црквата бил употребен најквалитетен камен и била изведена посебна мајсторија на ѕидањето на каменот т.н. заб на заб. Сѐ до шеесеттите години на минатиот век во црква „Св. Никола“ се одржувале богослужби. Кон крајот на 1952 година, кога почна да се создава Мавровско Езеро, иконите и другите црковни предмети биле преселени во малата црква што се наоѓа наспроти потопената. При потопувањето на црквата биле заборавени дрвениот иконостас и иконите што ги изработил познатиот зограф од мијачкото село Тресонче – Дичо Зограф, како и книги и други црковни предмети. Подоцна тие се извадени и конзервирани.

Феноменот, светецот или божјата волја не дозволува да исчезне во длабочините на езерото. Таа постојано испливува од водите, а луѓето тоа го објаснуваат прогласувајќи ја за свето место.

Ретко кој има можност да ја посети внатрешноста на црквата „Св. Никола“ во Маврово бидејќи поголемиот дел од годината таа е под вода. Единствено во ретки мигови кога е повлечено езерото може да се влезе во внатрешноста на црквата, која реномираниот медиум од САД „Хафингтон пост“ ја стави на врвот на листата на најубави напуштени цркви во светот.

– Вообичаено, црквите се место каде што верниците го наоѓаат својот душевен мир и служат за тивко размислување. Овие свети места се напуштени, а нивната внатрешност е тивка и празна. Сепак, тие имаат зачудувачка убавина, која може да се види на фотографиите, објави „Хафингтон пост“ покрај прекрасните фотографии од црквата „Св. Никола“.

Во изминатиов период на два-трипати беше поведувана иницијатива за дислокација на црквата, односно да остане на истата локација, да се санира и да служи на намената.

Неодамна беше претставен идејниот проект за заживување, санација и за заштита на црквата „Свети Никола“, дело на студиото „Театрикс“ од Скопје.

– Целта на овој идеен проект е да го заживее споменот на црквата, да ја реконструира и адаптира во современ центар за културни случувања, изложби и други настани и да даде несекојдневен белег на овој туристички регион – велат од „Театрикс“.

Објектот треба да се санира и заштити како дел од архитектонското и културно наследство. Црквата би ја зачувала првобитната форма, би се санирале ѕидовите, како и изведба на покривна конструкција, која ја задржува првобитната силуета на црквата. Проектот предвидува околу црквата да се развива камена обвивка во две варијанти. Во првиот предложен модел, камената обвивка е скулптурално обликувана со стаклени продори, кои го задржуваат допирот со водата и отвораат визури кон околина.

Во втората варијанта предвидена е камена обвивка, која е обликувана во вид на систем за подвижни ѕидови, кои во зависност од водостојот се регулираат по височина.  Се предвидува пристап од две точки, кога водостојот е минимален се влегува од кота на плато, или при максимален водостој кога се создава галерија што кружи околу црквата и овозможува отворање визури кон дворот и кон природното опкружување.

извор: религија.мк

Кој треба да плаќа на состаноците МАЖИТЕ или ЖЕНИТЕ? Одговорено битно прашање (ВИДЕО)

Кој треба да плаќа на состаноците МАЖИТЕ или ЖЕНИТЕ? Одговорено битно прашање. Овој дечко кој е познат мотиваторски говорник во светот детално објаснува како гледаат мажите и како гледаат жените по однос на тоа кој треба  да плаќа на состаноците и за останатите заеднички работи кои ги имаат паровите. Одговорот на прашањето ќе ве изненади, и тој треба да биде лекција за сите мажи и сите жени. 

НАСА открива седум планети со голeмина на Земјата во систем оддалечен од нас 40 светлински години

Телескопот Спицер (Spitzer) на НАСА го откри првиот систем од седум планети со големина на Земјата кои орибитираат околу една ѕвезда. Три од овие планети се сместени во зоната погодна за живот – зона околу ѕвездата каде што е најголема веројатноста да постои вода во течна состојба на одредена планета.

Ова откритие постави нов рекорд за најголем број на планети кои се наоѓаат во зоната погодна за живот пронајдени околу единствена ѕвезда, надвор од нашиот Сончев Систем. Сите седум планети би можеле да имаат вода во течна состојба, што е клучно за животот каков што ни е познат, но под вистински атмосферски услови. Сепак, најголема веројатност за ова постои кај три планети кои се наоѓаат во зона погодна за живот.

„Откритието може да претставува значајна информација за пронаоѓање на средина која би можела да поддржува постоење на живот,“ изјави Томас Зурбукен, од агенцијата Science Mission Directorate во Вашингтон. „Да дадеме одговор на прашањето дали сме сами е од примарна научна важност и пронаоѓањето на толку многу планети како овие, за првпат во зоната погодна за живот, е значаен чекор кон доближување до одговорот“.

Видео 1: Седумте планети со големина на Земјата биле набљудувани од Вселенскиот телескоп Спицер на НАСА кои орбитираат околу мала, блиска и супер-ладна џуџеста ѕвезда наречена TRAPPIST-1. Три од овие планети се наоѓаат во зоната погодна за живот.

На околу 40 светлински години од Земјата, овој систем од планети е релативно блиску до нас и се наоѓа во соѕвездието Водолија. Бидејќи се наоѓаат надвор од нашиот Сончев Систем, овие планети научно се наречени егзопланети или екстрасоларни планети.

Овој егзопланетарен систем е наречен TRAPPIST-1, именуван според The Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope (TRAPPIST) во Чиле. Во мај 2016 година, научниците користејќи го овој телескоп изјавија дека откриле три планети во системот. Помогнати со неколку телескопи од Земјата, вклучувајќи го телескопот VLT на ESA (European Southern Observatory’s Very Large Telescope), Спицер го потврди постоењето на две од овие планети и откритието на пет дополнителни, зголемувајќи го вкупниот број на  седум планети во системот.

Новите резултати беа објавени во средата во магазинот Nature и соопштени во NASA Headquarters во Вашингтон.

Користејќи ги податоците од Спицер, тимот прецизно ги измери големините на седумте планети и ги разви првите проценки за масите на шест од нив, што овозможува да се даде проценка и за нивната густина.

Врз основа на проценетата густина, сите TRAPPIST-1 планети веројато се карпести. Натамошни набљудувања ќе овозможат да дознаеме дали се богати со вода, особено со течна вода на површината. Масата на седмата, најдалечна планета сè уште не е проценета. Научниците веруваат дека би можела да биде покриена со мраз, но за да се потврди ова потребни се нови истражувања.

„Седумте чуда од TRAPPIST-1 се првите планети со големина на Земјата кои се пронајдени да орбитираат околу ваква ѕвезда“ изјави Мајкл Гилон, автор на студијата и истражувач на TRAPPIST егзопланетите од Универзитетот Лиеж, Белгија. „Ова е најдобриот таргет досега за истражување на атмосферите на потенцијално населиви светови со големина колку онаа на Земјата.“

Спротивно од нашето Сонце, ѕвездата на TRAPPIST-1, класифицирана како ултра-ладно џуџе, е толку ладна што течна вода би можела да се најде на планетите коишто орбитираат многу блиску до неа. Сите седум орбити на TRAPPIST-1 се поблиску до нивната матична ѕвезда отколку орбитата на Меркур до Сонцето. И планетите исто така се наоѓаат мнгоу блиску една до друга. Ако стоите на површината на една од планетите и погледнете кон небото, би ги виделе геолошките карактеристики или облаците од соседните планети, кои некогаш би се појавиле поголеми отколку што сега ја гледаме Месечината од Земјата.

Планетите би можеле да бидат и плимски врзани за нивната ѕвезда, што значи дека истата страна од планетата секогаш е свртена кон ѕвездата, па затоа на едната стана секогаш е ден, а на другата ноќ. Ова значи дека тие би имале временски сезони целосно различни од оние на Земјата, како силни ветрови кои дуваат од дневната страна кон онаа на која владее ноќ и екстремни промени во температурата.

Спицер, телескоп во инфрацрвениот спектар кој ја следи Земјата како орбитира околу Сонцето, беше најпогоден за проучување на TRAPPIST-1, бидејќи ѕвездата најсилно сјае во инфрацрвена светлина, со бранови должини подолги од оние кои окото може да ги забележи. Есента, 2016-та година Спицер го набљудуваше TRAPPIST-1 приближно 500 часови непрекинато. Спицер е позициониран во неговата орбита за да набљудува доволно преминувања (транзити) на планетите пред ѕвездата, со цел да ја открие комплексната структура на системот. Инженерите го оптимизирале Спицер да ги набљудува планетите во транзит во текот на неговата „жешка мисија“ која започна откако течноста за ладење на телескопот се истрошила после пет години работа, како што било и предвидено.

Следејќи го откритието на Спицер, Вселенскиот телескоп Хабл на НАСА иницираше скенирање на четири планети, вклучувајќи ги трите кои се наоѓаат во зоната погодна за живот. Овие набљудувања целат кон проценка за присуството на силни атмосфери околу планетите, со доминација на водород, типични за гасовитите светови како Нептун.

Видео 2: Оваа панорама од 360 степени ја опишува површината на новооткриената планета, TRAPPIST 1d, која е дел од системот со седум планети, оддалечен од нас 40 светлински години. Истражете го овој уметнички приказ на вонземскиот свет со помош на глувчето или вашиот мобилен телефон.

Во мај, 2016 година тимот на Хабл ги набљудуваше двете најблиски планети до ѕвездата и не откри докази за вакви атмосфери. Ова го зацврсти ставот дека најблиските планети до ѕвездите се карпести по природа.

„Системот TRAPPIST-1 дава одлична можност за наредната декада да се проучуваат атмосферите на овие планети“ изјави Никол Левис, ко-лидер на истражувањето Хабл и астроном во Space Telescope Science Институтот во Балтимор. Телескопот КЕПЛЕР на НАСА исто така го проучува TRAPPIST-1 системот, правејќи мерења во малите промени во светлината од ѕвездата во моментот кога пред нејзе транзитираат планетите. Работејќи како К2 мисија, набљудувањата од овој телескоп ќе им овозможат на астрономите да добијат подобар увид во планетите и да истражуваат за евентуално нови планети во системот. К2 набљудувањата ќе завршат во почетокот на март и ќе бидат достапни во јавната архива.

Спицер, Хабл и Кеплер ќе им помогнат на астрономите за истражувањата кои ќе следат преку Вселенскиот телескоп на НАСА, Џејмс Веб, кој ќе се лансира во 2018 година. Со многу поголема осетливост, Џејмс Веб ќе биде способен да детектира хемиски отпчатоци на вода, метан, кислород, озон и други компоненти од атмосферата на планетите. Веб исто така ќе врши анализа на температурата на планетите и притисокот на површината, што се од клучни фактори во проценка на нивната подобност за поддржување на живот.

Превод: Александра Бошкова

Извор: NASA

Најчитани

Твитови